TRABZON - SUMELA MANASTIRI
Trabzon'un Macka ilcesinin guneyinde Karadagin bir tepesinin yamacina yapilmis olan bu manastira halk tarafindan Meryemana manastiri soylenir. Meryem(panaghia) adina kurulan bu manastirin, gerekce "SUMELA" adinin esasini, kara-siyah karanlik anlamina gelen Melas kelimesinden aldigi soylenir. Semavi Eyice'ye gore;"evvelce burada saygi goren siyah Meryem tasvirinden Sumela adini aldigi ve bu dagin adida manastirdan dolayi Oros Mela-karadag oldugu"kabul edilir.
Sumela Manastirinin kurulusu efsaneye gore: iki Atina'lı Barbabas ile yegeni Sophronios ruyalarında Hz.Meryem'i gormusler, ruyada Meryem onlara bir manastir yaptirmalarini ve yerini, nasil gideceklerini tarif etmistir.
Bunlar St.Luka!nin yaptigi rivayet olunan tabloyu da beraberlerinde alarak yola cikiyorlar, deniz yoluyla Trabzon'a gelip, karadagin sarp yamacinda kiliseyi kurmak icin karar kiliyorlar ve Theodosios devrinde (375-395)ilk kaya kilisesini kurarlar. Bu tarih, tesisn kesin kurulus tarihi değglse de bahsedilen tarihler arasinda yapildigi saniliyor. Bazi arastirmacilara gorede burası M.S.385 yilinda bazilarina gore ise 472 yilinda yapildigi belirtilmektedir.
Bu tarihler ve efsaneler bir tarafa birakilacak olursa, manastirin tarihini Trabzon komnenoslari devrinden sonra incelemek mumkundur. Trabzon komnenoslarından III.Alexios burasını yeni bir tesis halinde 1360 yilinda insa ettirerek 17 metre yuksekliginde, 40 metre uzunlugunda, 14 metre genisliginde 72 odali bir tesis yaptirmıstir. Trabzon krallari bu manastira vermis olduklari hediye ve haklarla, halkin destegini saglamislardir.
Trabzon, Turkler tarafindan alindiktan sonra, Osmanli sultanlari bu manastirin haklarına dokunmamışlardır. Manastira Yavuz I.Selim (1512-1520) iki samdan armagan etmistir. Ayrica Trabzon fatihi II.Mehmed'in de manastirin haklarini tanidigini bildiren bir fermani muhafaza ediliyordu.Yine Sultan I.Beyazit, I.Selim, II.Selim, III.Murat, Ibrahim, IV.Mehmet, II.Suleyman, Mustafa ve III.Ahmet tarafindan verilmis fermanların bulundugu bildirilmektedir.
1962 yilinda merdivenleri ile kapısı tamir ettirilerek turistlerin ziyaretine elverisli bir duruma getirilmiş olan gorkemli yapi gorenlerin hayranligini uyandirmaktadır.1972 yılında ise orenyeri olarak ziyarete acilan yapi'ya orman icersinden 25-30 dakikalik bir patika yolla ulasilabilindigi gibi manastirin 200 metrelik yakinina kucuk vasitalarla da ulasilabilir.
Manastirin bulundugu alan Orman Bakanliginca Milli Parklar statusune alınmış olup Kultur Bakanliginca da aslina uygun olarak onarımı devam etmektedir.
Trabzon'un turizminde onemli bir yer tutan Sumela Manastırını kente gelen her bireyin mutlaka gezmesi gereklidir.
