BAZALT NEDİR ?

Bazaltik sütunlar hakkında Sırrı Erinç’in ve Prof. Dr. Malik Sayar’ın açıklaması Prof. Dr. Sırrı Erinç, bazaltların silis yönünden fakir, ama demir ve magnezyum yönünden zengin olduğu belirtiliyor. Prof. Dr. Malik Sayar ise,’’Mineraloji ve Jeoloji’’kitabında, bazalt sütunlarının çoğunlukla altıgen prizmalar şeklinde oluştuğunu belirtiyor:’’ Prizmaların eksenleri daima soğuma yüzeyine diktir. Bunlar magmanın soğuma ve büzülmesinden oluşmuşlardır. Örneğin, bir bazalt lav akıntısının yüzeyi ile yere değen alt kısmı, çabuk soğuyup şekilsiz bir cüruf halinde katılaşır. Bu iki cüruf kabuğun arasında akan lavlar, bir süre sonra soğuyarak büzülürler. Büzülme nedeniyle gerilme olur ve donan kütlenin içinde bir çok dikey çatlak meydana gelir. Bu çatlaklardan da prizmalar ortaya çıkar. Lav kütlesi ne kadar homojen olursa, çatlaklar (diyaklâz) ve prizmalar da o kadar düzgün olur.’’Bazaltların yaşının “üçüncü zaman “ (Tersiyer;20-25 milyon yıl önce ) olduğunu da belirten Prof. Malik saray’ın Türkiye’den verdiği örnekler arasında Boyabat-Kurusaray sütunları da vardır.Boyabat’a 20 km uzaklıkta Kurusaray köyü civarında Fındıklık mevkiindedir. Birbirine yakın 3 vadide yer alan Bazalt Kayalardan oluşan sütunların özelliği 4 – 5 – 6 köşeli oluşlarıdır. Pontid tektonik kuşağında yer alır. Yaşının oldukça genç olduğu düşünülen Boyabat bazaltı jeolojik yapıları ile turizm açısından, tektonik konumu ile jeolojik açıdan önem taşır. Sütunların yüksekliği 30-40 m civarındadır. Jeolojik oluşumu ile ilgili Maden Tetkik Araştırma Enstitüsü ve 9 Eylül Üniversitesi tarafından yapılan araştırma ve çalışmalar sonucunda genç döneme ait yaklaşık 3-5 milyon yıllık geçmiş olduğu ortaya çıkmıştır.

BOYABAT BAZALT KAYAÇLAR
Boyabat bazaltı Türkiye’de hatta dünyada ender olarak görülebilecek volkanik yapıları içermesi nedeniyle ülkemiz açısından oldukça önem taşımaktadır. Yer yer 15 metreyi aşan dikine gelişmiş sütunsal çatlakların aşınarak yüzlek vermesi bu doğa harikasının ortaya çıkmasını sağlamıştır Bu sütunsal çatlaklar lavın soğumasıyla birlikte, akma yönüne dik olarak gelişen yapılardır ve genelde beşgen veya altıgen gibi çokgen geometrik şekillere sahiptir Çokgen eksenlerinin uzunluğu 50 cm ye kadar erişebilmektedir.
Boyabat bazaltına ait sütunsal soğuma çatlakları: ve boyları 30 m,yi bulan sütunların enine görünümleri, ve sütunların dikine kesitleri.
Boyabat bazaltlarının belki de en önemli özelliği soğuma çatlaklarına ait düzlemlerin bazı seviyelerde kıvrımlı yapılar sunasıdır .Bu yapılar genelde lav akmasının üst seviyelerinde görüldüklerinden, muhtemelen soğuma sırasında hava ile daha çok temas eden üst kesimin daha hızlı soğuması ve böylece viskozitesinin artışına bağlı olarak alt kesimlerde daha akışkan lavın hareketleri sonucu gelişmiştir. Boyabat bazaltlarının en üst düzeylerinde görülen soğuma ile yaşıt kıvrımlar. Lavların alt kesimleri masiv ve sütunsal yapılar ile karakterize olurken, en üst kesimleri gaz kaçış yapıları nedeniyle düzgün olmayan yapıda ve pürüzlü bir görünüme sahiptir. Gaz boşlukları genelde ışınsal yapılı ikincil karbonatlar ile doldurulmuştur .
Boyabat bazaltının görüldüğü bölgede Triyas şistleri, Kretase yaşlı filiş türü kayaçlar ve Eosen sedimanlarından oluşan temel üzerinde Miyosen yaşlı kırıntılı kayaçlar gözlenir Boyabat bazaltları D-B uzanımlı vadileri takip ederek yerleşmiştir ve çıkış merkezleri de bu hat üzerinde bulunmaktadır. Bu vadiler muhtemelen D-B uzanımlı genç kırıkhatlarını simgelemektedir. Bazı yüzleklerde bu dereye ait eski teras sedimanları üzerlediği görülür. Eski dere sedimanları ile olan dokanağında iyi gelişmiş pişme zonları takip edilebilmektedir Arazi gözlemlerine göre yaşının çok genç olduğu (muhtemelen Pliyo-Kuvaterner,) düşünülmektedir. Boyabat bazaltları petrografik açıdan olivin, klinopiroksen, plajioklas mineralleri ile temsil edilir.Olivin ve klinopiroksenler matriks içinde düzensiz dağılmış fenokristaller halindedir. Plajioklaslar ise mikrolitler şeklinde olup lavın akış yönünde yönlenme kazanmışlardır Boyabat bazaltının Eski teras çökelleri ile dokanağında iyi gelişmiş pişme zonu görülmektedir.

BOYABAT BAZALT VADİSİ TABİAT ANITI İLAN EDİLDİ,

Sinop’un Boyabat ilçesinde geçen yıllarda keşfedilen ‘Bazalt Vadisi’ Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından ‘tabiat anıtı’ ilan edildi.

İlçeye bağlı Kurusaray köyünde bulunan ve binlerce devasa altıgen sütunun bir arada bulunduğu vadinin, Türkiye’nin 106. tabiat anıtı oldu. Konuyla ilgili bilgi veren Boyabat Belediye Başkanı Mehmet Ermiş, söz konusu kararın ilçe için büyük önem taşıdığını belirterek, konuya duyarlı olan tüm yetkililere teşekkür etti. Ermiş, “Doğa harikası vadi girişimlerimiz sonucu, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından ‘tabiat anıtı’ olarak tescil edilip koruma altına alındı. Ülkemizde 105 tane tabiat anıtı bulunmaktayken, Boyabat Bazaltı Vadisi 106. tabiat anıtı oldu” dedi.
Boyabat Belediye Başkanı Mehmet Ermiş ayrıca, 10 hektar alanı kaplayan bazalt kayalıklarında Maden Tetkik Arama Enstitüsü ve 9 Eylül Üniversitesi uzmanlarınca yapılan araştırma sonucunda, ilginç kayaların genç döneme ait, yaklaşık 3-5 milyon yıl yaşında olduğu sonucuna varıldığını sözlerine ekledi.
BOYABAT BAZALT KAYALARI