Holosen
0,01 myö ile Günümüz Holosendir. Pleistosende yasanan son buzul caginin kapanmasiyla baslayan bölüm, 11 bin yil öncesinden günümüze kadar süren zaman dilimini ifade eder.Buzul caglari arasinda sicak bir dönem olan Holosen, insanligin tüm kayitli tarihini ve uygarligini icerir.
Notlar:
A)I. Zaman (Paleozoik):Bu devir 540 Milyon yil önce basladi ve 370 milyon yil sürdü. Ülkemizin yerinde Tetis Denizi (Jeosenklinal-Tortullasma Alani) bulunuyordu. Yan basinclara ugrayan bu kisim yer yer kivrilip, yükselmis ve basiklasmis ve de sertlesmistir. Bu sert kütlelere Masif denir. Bu zaman arazileri yasli, oturmus ve sert oldugu icin deprem acisindan güvenlidir.Bu jeolojik zamanin (Karbonifer) döneminde gör ormanlar yetismis ve bu bitki kalintilarinin göllerde birikmesiyle Zonguldak cevresi taş kömürü yataklari olusmustur. Yurdumuzda 1. zamanda olusmus metamorfik ve tortul araziler bulunur. Türkiye’nin remelini olusturan metamorjik araziler, Yildiz Daglari, Güneydogu Toroslar, Bati An. Saruhan –Mentese veya Menderes masifinde yer alir. Ayrica İc An. Alanya-Aramur arasinda. Sert kirec taslari (Tortul ve hafif metamofik) ve Baskalasim Kayalar (Gnays ve Sistler)
B)II. Zaman (Mezozoik): Yer kabuğunun kırıklarla kıtalara ayrılmaya başladığı bu devirde dinozorlar yaşamıştır. Sıcak iklimler yaygındır ve volkanizma azdır. İklim bölgeleri oluşmaya başlamıştır. 170 Milyon yıl süren bu devirde önceki devirde oluşan kıvrımlar aşınarak Peneplenler oluşmuştur. Deniz yükselmesiyle tekrar sular altında kalan Peneplenler yine tortullaşmaya başlamıştır. Bu dönem Alp Kıvrımlarına hazırlık dönemidir. Bu zamanda Türkiye’nin büyük bir bölümünde Tetis dizisi bulunuyordu. Akarsuların taşıdığı malzemeler bu denizin tabanında tortul tabakalar oluşturmuştur. Bu tortul tabakalar kırılarak kireçtaşları oluşmuştur. Bu nedenle Toroslar ve Kuzey Anadolu dağlarında bu araziler geniş yer kaplar. Karadeniz kıyılarında Samsun-Zonguldak arasında, kumlu ve kireçtaşı tabakaları görülür. D.Anadolu’da Mercan Dağları, K.Anadolu Dağları, Toros Dağlarının Batı Bölümü, İstanbul’un her iki yakası, Güney Doğu Torosların Güney kısımları ve Doğu Anadolu’da yer yer bu arazilere rastlarız. Aynı zamanda tortullarla birlikte volkanlardan çıkan malzemeler yayılmıştır. Bu devirde Serpatin (Deniz altında püsküren yeşil volkanik kaya), kireçtaşı, kumlu-killi-kireçli tortul kayalar meydana gelmiştir.
C)III. Zaman (Tersiyer): 80 Milyon yıl süren bu zamanda Hint - Atlas Okyanusları oluşmuştur. Ayrıca şiddetli volkanizmada gerçekleşmiştir. , bugünkü bitki ve hayvan türleri oluşmuştur. .Bu jeolojik zamanın başlarında ülkemiz sıcak ve kurak iklimin etkisi altında kalmıştır. Ülkemiz bugünkü şeklini bu zamanda almaya başlamıştır. Alp-Himalaya kıvrım sistemi ile birlikte Toroslar ve K. Anadolu Dağları oluşmuştur. Karadeniz bir iç denizdi, D.Anadolu ve İç Anadolu’da şiddetli volkanizma yaşanmıştır. Anadolu’nun iç kesiminde yer kabuğunun çökmesiyle çukur sahalar göllerle kaplanmıştır. Buralarda yetişen bitkilerin çürümesiyle linyit kömürleri oluşmuştur. G.Doğu Anadolu petrol yatakları oluşmuştur. Yani Linyit, tuz, petrol,Volkanik kayalar (Andezit)ve boraks yatakları bu devirde oluşmuştur. İç Anadolu’nun doğusu (Kayseri), Doğu Anadolu’nun büyük kısmı, Güney Marmara (Uludağ), Doğu ve Batı Anadolu çöküntü alanları, Güney Doğu Anadolu’nun alçak düzlükleri, Orta Toroslar’da Taşeli Platosu ve İç Anadolu’nun büyük kısmı bu devirde oluşmuştur. Devrin sonlarına doğru ülkemiz Arap yarımadasının sıkıştırması ile faylanmaya uğrayarak kırıklar oluşmuştur. (Deprem alanları)
D)IV. Zaman: Başlarında 2 milyon yıl süren Buzul Çağı yaşanmıştır. İnsan bu devirde ortaya çıkmıştır. Deniz seviyelerinde oynamalar meydana gelmiştir. İstanbul ve Çanakkale Boğazları bu devirde oluşmuştur. Bu zaman başlarında Eğe denizinin bulunduğu saha çökmüştür. Sık sık değişen iklim koşulları nedeniyle etraftaki denizlerde seviye yükselmesi olmuştur. İklim soğuması nedeniyle buzul çağı yaşanmış Türkiye’deki bazı alanlar buzullarla kaplanmıştır. Eğe ve Akdeniz seviyesi şimdiye göre 100m alçalmıştır . İç ve Doğu Anadolu’da volkanizma olayları başlamış ve bazı volkanik dağlar oluşmuştur (Volkanik kayalar olan Bazalt yaygındır). Bu bölgelerimizdeki volkanik dağlar bu devirden kalmadır (İç Anadolu’da Erciyes, Hasan Dağı ve D.Anadolu’da Ağrı, Süphan ,Nemrut, Tendürek).
Buzul Çağından sonra 10 Bin yıl süren Buzul Çağı sonrası devir dönemine girilmiştir. İklimin bugünkü haline gelmesi (Yaklaşık 8000 yıl önce) , İnsanların yerleşik hayata geçmeleri, büyük medeniyetler kurmaları ve Türkiye’nin bugünkü haline gelmesi bu devirde olmuştur Akdeniz’in tuzlu suları , tatlı suları olan Karadeniz’e ulaşmıştır. Ayrıca Akarsuların taşıyıp biriktirmesi sonucu oluşan mekanik tortullar bu devirde oluşmuştur. Ülkemizde Karadeniz’deki Akarsu vadileri (Kızılırmak, Yeşilırmak ve Sakarya), Ege’deki Graben ovaları (Gediz, K.Menderes ve B. Menderes Ovaları), Akdeniz-Adana’da Çukurova bu devirde oluşmuştur.
Ülkemizde volkanik faaliyetler ve orojenez çok azalmıştır.Ancak dış kuvvetlerle yer şekillendirlmeye hızla devam edilmektedir.
