Beseri ve Ekonomik Cografya
Cografyada inceleme alani bakimindan iki buyuk anabilim dalindan birisini Beseri ve Ekonomik Cografya olusturmaktadir. Beseri ve Ekonomik Cografya insan faaliyetleri ve bu faaliyetler sonucu ortaya cikan olaylari inceler.
Beseri ve Ekonomik Cografya isminden de anlasildigi gibi Beseri Cografya ve Ekonomik Cografya diye ikiye ayrilmaktadir. Beseri Cografya, bir sahadaki nufusu, bunlarin dagilisini, yas cinsiyet, faaliyet kollarina dagilimi, meskenleri, yerlesme tiplerinin ve bunlarda kullanilan malzemeleri incelemektedir. Ekonomik Cografya ise insanlarin gecimini temin etmek icin yaptiklari faaliyetleri (tarim, hayvancilik ve sanayi), ulasim durumunu, madencilik faaliyetlerini incelemektedir.
Beseri ve Ekonomik Cografyanin Alt Basliklari :
Nufus Cografyasi; nufusun cesitli ozellikleri, dagilisini ve gocleri inceler. Nufusun yas yapisi, cinsiyet yapisi, dogumlar, olumler, nufus artisi, egitim durumu ve calisma kollarina dagilimi nufus cografyasinin konulari arasinda yer alir.
Sinirları belli olan bir alanda yasayan insan sayisina nufus denir. Yeryuzunun belirli bir sahasinda yasayan insan sayisi nufus sayimlari yolu ile tespit edilir. Nufus sayimi, sinirlari belirli olan bir alanda yasayan insanlarin belirli bir gunde sayilmasi islemidir.
Yerlesme Cografyasi; tek tek evler ve bunlarin bir araya gelmesi ile olusan yerlesim birimlerini inceleyen bir bilim dalidir. mahalle, koy, mezra, yayla gibi en kucuk yerlesim birimlerinden baslar ve metropollere kadar butun yerlesim birimlerini inceler.
Insanlar yeryuzune gelmesiyle kendisine kalacak, iklim ve cesitli tehlikelerden (yabani hayvanlar ve diger dusmanlar) koruyacak barinaklar bulma gayreti icerisine girmistir. Bunun sonucunda da toplumlarin kulturel ve ekonomik durumlarina bagli olarak farkli farkli mesken ve yerlesme tipleri ortaya cikmistir.
Sanayi Cografyasi; insan faaliyetleri sonucunda ortaya cikan sanayi kollari ve bunlarin dagilislarini ile gelisme donemlerini inceler.
Sanayi ham yada yari islenmiş maddeleri işleyerek mamul madde haline getirilmesi isidir. Bugunku modern sanayi uzun gecmise ve bir cok kesif ve arastirmalarin sonucuna dayanmaktadir. Uzun bir sure toplayıcilik ve avcilikla gecinen insanoglu Neolitik ile tarıma baslamıstir. 1850'li yillarda ise basta Kuzeybati Avrupa (ozellikle İngiltere) olmak uzere "Sanay
i Devrimi" ile yeni bir doneme baslamistir.
Tarim Cografyasi; tek ve cok yillik bitkilerin tarla yada bahcelerde ekim ve dikimini, hayvan yetistiriciligini, balikciligi ve ormanciligi inceleyen bilim dalidir. Tarim Cografyasi bu urunlerin yetistigi yerlerin cografi ozellikleri ile uretim miktarlarini ve bunlarin arz talep durumunu inceleyen bir cografya dalidir.
Insanoglu dunyaya geldigi zamandan beri yasamini surdurmek için bulundugu ortamdan besin temin etmeye calismistir. Onceleri toplayicilik ve avcilikla gecimini saglayan insanlar daha sonra topragi isleyerek tarima, hayvanlari evcillestirerek hayvanciliga baslamislardir. Tarimsal faaliyetler, Anadolu, Mezopotamya, Misir, Hindistan, Pakistan ve Cin'de gunumuzden 6.000-7.000 yil önce baslamistir.
Turizm Cografyasi; turizm etkinliginin turunu, bu etkinliklere katilan insan sayisini ve bu etkinliklerin ekonomiye olan katkisini inceleyen bilim dalidir. Turizm faaliyetleri ozellikle II. Dunya savasi'ndan sonra gelismeye gostermeye baslamistir.
Gezip, gormek, eglenmek, dinlenmek gibi faaliyetler icin insanlarin yasadigi yerin disina belirli bir süre için gitmesine turizm adı verilir. Bu faaliyeti yapan kisiye ise turist denir. Insanlarin kendi ulkesi sinirlari icinde yaptigi turistik faaliyetlere ic turizm, baska bir ulkeye giderek yaptığı turistik faaliyetlere ise dis turizm adı verilir.
Ulasim Cografyasi; kara, hava, demir ve deniz yolu ulasimini inceleyen bilim dalidir. Ulasim ve ulastirma,insani ve onun urettigi mal ve hizmetlerin bir sahadan baska bir sahaya tasinmasi isidir.
Tarihin ilk caglarindan beri ulasim insanlarin ana faaliyetlerinin basinda gelmistir. Onceleri evcillestirdikleri hayvanlarin sirtinda gerceklestirilen ulasim faaliyetleri tekerlegin icadıyla hayvanlarin cektigi araclara kaymistir. Zamanla insanlar gerek karada gerek denizde hareket eden bir cok ulasim aracı gelistirmistir.
Ticaret Cografyasi; tarim ve sanayi faaliyetleri sonucunda uretilen mallarin el degistirmesini kendisine konu edinen bilim dalidir.
Onceleri takas yontemi ile yurutulen ticari faaliyetler, paranin icadı ile cok buyuk bir gelisme kaydetmistir. Bugun bankacilik ve finans sektoru buyuk olcuude ticari faaliyetlere baglı olarak calismaktadir.
Madencilik; toprak altinda bulunan ve ekonomik degere sahip olan cesitli kaynaklarin cikarilarak islenmesini inceleyen bilim dalidir. Son yillarda madencilik alaninda cok buyuk atilimlar yapilmistir.
Insanoglu ilkcaglardan itibaren madenleri eriterek cesitli esya, alet ve silah yapmistir. Sanayi Devrimi ile birlikte maden yataklari daha hizli bir sekilde isletilmeye baslamistir. Onceleri madenler tek baslarina islenirken daha sonra farkli madenlerin karisimiyla yeni alasimlar elde edilmistir.
Enerji kaynaklari; petrol, dogalgaz, taskomuru, linyit, su gucu, ruzgar gucu, gunes enerjisi, jeotermal enerji ve nukleer enerji gibi cesitli sekillerde elde edilen ve insan yasamini kolaylastiran kaynaklardir.
